به گزارش رصد صنعت؛ سالهاست دو واژه «فیکنیوز» و «باجنیوز» در ادبیات رسانهای کشور برای توصیف جریانهایی به کار میرود که یا با انتشار اخبار جعلی افکار عمومی را منحرف میکنند یا با هدف کسب منفعت، دست به تخریب، فشار و باجگیری رسانهای میزنند. بدون تردید، وجود چنین جریانهایی یک آسیب جدی برای فضای رسانهای و اعتماد عمومی است و نمیتوان در برابر آن سکوت کرد.
اما در کنار این واقعیت، یک نگرانی دیگر نیز وجود دارد؛ اینکه گاهی برخی افراد و مجموعهها، آگاهانه یا ناآگاهانه، از همین کلیدواژهها برای بیاعتبار کردن منتقدان استفاده کنند.
واقعیت این است که «فیکنیوز» و «باجنیوز» پدیدههایی واقعی هستند، اما نمیتوان هر رسانه منتقد یا هر خبرنگاری را که درباره عملکرد یک مدیر، یک مجموعه یا یک تصمیم، نقدی جدی مطرح میکند، در این دسته قرار داد.
گاهی به جای پاسخ دادن به اصل یک نقد، سادهترین راه انتخاب میشود؛ منتقد متهم به «تخریب» میشود، رسانه «فیکنیوز» خوانده میشود و حتی برخی مطالب انتقادی با برچسب «باجنیوز» کنار گذاشته میشوند؛ بیآنکه کسی به محتوای ادعاها، اسناد و پرسشهای مطرحشده پاسخ روشنی بدهد.
البته این به معنای نادیده گرفتن فعالیت رسانههای باجگیر یا تولیدکنندگان اخبار جعلی نیست. رسانهای که با هدف اخاذی، دریافت امتیاز یا منافع شخصی اقدام به تخریب میکند، باید پاسخگوی رفتار خود باشد؛ همانطور که انتشار اخبار جعلی و خلاف واقع نیز نمیتواند زیر عنوان «نقد» توجیه شود.
مرز میان «نقد» و «باجگیری رسانهای» باید با سند و شواهد مشخص شود، نه با میزان موافقت یا مخالفت یک رسانه با مدیران و صاحبان قدرت.
اگر خبری جعلی است، باید با سند و مستندات رد شود. اگر ادعایی خلاف واقع است، باید پاسخ داده شود. اگر رسانهای مرتکب تخلف شده، مسیر قانونی برای برخورد با آن وجود دارد. اما اگر یک نقد مستند و قابل بررسی مطرح شده، نمیتوان صرفاً به دلیل ناخوشایند بودن آن، منتقد را با برچسبهایی چون «فیکنیوز» یا «باجنیوز» از میدان خارج کرد.
خطر از جایی آغاز میشود که مبارزه ضروری با فیکنیوز و باجنیوز، در برخی موارد، از یک اقدام حرفهای و قانونی به ابزاری برای بیاعتبار کردن صدای منتقدان تبدیل شود. همانقدر که جامعه به برخورد با رسانههای جعلی و باجگیر نیاز دارد، به رسانههای مستقل و منتقد نیز نیازمند است.
نباید اجازه داد باجنیوزها پشت عنوان «رسانه منتقد» پنهان شوند؛ اما نباید هم برخی مدیران و مجموعهها پشت برچسب «فیکنیوز» و «باجنیوز» پناه بگیرند تا از پاسخگویی به نقدهای واقعی فرار کنند.
رسانه مستقل و منتقد، تهدید نیست؛ بخشی از سازوکار نظارت و پاسخگویی است. بنابراین باید مراقب بود در مبارزه با یک آسیب، به آسیب دیگری دامن نزنیم؛ چراکه حذف باجنیوز و فیکنیوز ضروری است، اما خاموش کردن صدای نقد، راه مقابله با آنها نیست.
رهبر شهید انقلاب:
نقد منصفانه و متقابلاً نقدپذیری متواضعانه هر دو لازم است.
۱۳۸۶/۰۲/۲۵